Badanie w sali porodowej i skala APGAR

Pierwsze badanie dziecka przez pediatrę odbywa się w sali porodowej. Lekarz ocenia budowę zewnętrzną dziecka, waży je (waga poniżej 2500 g świadczy o wcześniactwie lub tzw. dystrofii wewnątrzmacicznej, czyli niedożywieniu noworodka urodzonego w terminie porodu), mierzy długość ciała (długość donoszonego dziecka waha się pomiędzy 46 do 55 cm), mierzy obwód główki dziecka (od 33 do 37 cm). Bada też i mierzy dwa ciemiączka (duże na czubku główki dziecka i małe umieszczone z tyłu główki).
Jeżeli wymiary obwodu główki i ciemiączek mieszczą się w średnich wymiarach nie należy się obawiać jakichkolwiek nieprawidłowości w zakresie rozwoju mózgu, czyli centralnego układu nerwowego. Pediatra bada również drożność układu pokarmowego, czynność serca i ruchomość stawów biodrowych. Na koniec sprawdza wszystkie odruchy nerwowe dziecka, barwę jego skóry, oddech i reakcje na bodźce.
Wszystkie te oceny lekarz zapisuje, a części z nich przypisuje odpowiednią punktację według skali (lub inaczej testu) APGAR.
Noworodek oceniany według skali Apgar może uzyskać od 0 do 10 punktów.
 
Dziecko, które w dziesięciostopniowej skali uzyska od 7 do 10 punktów, określamy jako urodzone w dobrej kondycji. Wymaga ono w dalszej kolejności tylko rutynowej poporodowej opieki medycznej.
Te dzieci, które uzyskały od 4 do 6 punktów, urodzone zostały w stanie średnim i mogą wymagać podawania leków i umieszczenia w inkubatorze, a czas w nim spędzony będzie zależał od szybkości ich powrotu do stanu prawidłowego, czyli pełnej wydolności przede wszystkim krążeniowo-oddechowej.
Noworodki, które zostały ocenione na mniej niż 4 punkty, są w bardzo złym stanie i wymagają często podjęcia działań ratowania życia. Określamy je jako urodzone w tzw. zamartwicy. Przyczyną może być przedłużający się poród lub wady funkcjonowania niektórych układów noworodka.


Badania w drugiej dobie życia w szpitalu

Badanie skóry
W tym czasie może już pojawić się u noworodka żółtaczka fizjologiczna. Skóra dziecka staje się żółta, zażółcone są również białka oczu dziecka. Ilość bilirubiny zwykle nie osiąga wysokich wartości, dlatego żółtaczkę nazywamy fizjologiczną. Nie jest ona szkodliwa i nie wymaga leczenia. Ustępuje samoistnie poprzez wydalenie barwnika wraz z moczem. Czasami jednak stężenie barwnika przekracza poziom bezpieczny dla zdrowia dziecka. Pediatra zleca w takich sytuacjach tzw. fototerapię, czyli naświetlanie noworodka lampą o odpowiedniej długości światła. Dzięki takim naświetlaniom, bilirubina szybciej uwalnia się ze skóry do krwi i wydalana jest z organizmu dziecka. Jeśli mimo to, wartości bilirubiny we krwi noworodka nadal narastają, lekarz zmuszony jest zlecić transfuzję wymienną krwi.
Żółtaczka fizjologiczna o niskich poziomach bilirubiny, może się utrzymywać u noworodka do końca pierwszego miesiąca życia. Jeżeli powyżej tego terminu żółty barwnik nie zanika całkowicie z krwi, lekarz kieruje dziecko na badania diagnozujące metabolizm (pracę) wątroby, celem wykrycia ewentualnych jej wad wrodzonych.

Badania krwi
W drugiej dobie życia dziecka przeprowadza się dwa badania krwi. Są to testy na fenyloketonurię - czyli wrodzone zaburzenia biochemicznej przemiany aminokwasów (jeśli nie zostaną rozpoznane zaraz po urodzeniu powodują głębokie upośledzenie umysłowe) oraz badanie krwi na obecność hormonu tarczycy (jego niski powoduje upośledzenie umysłowe z towarzyszącym mu znacznym niedoborem wzrostu).
 
Szczepienia
Jeżeli nie ma żadnych przeciwwskazań (tzn. dziecko urodziło się zdrowe), przed wypisaniem do domu zostaje ono zaszczepione przeciw WZW typu B (wirusowe zapalenie wątroby) i gruźlicy.

 

 

Pierwsze badanie dziecka w domu

Kolejne badanie dziecko przechodzi w domu. Po zgłoszeniu przez rodziców narodzin dziecka w gabinecie położnej środowiskowej, pojawi się ona następnego dnia, aby ocenić, w jakich warunkach mieszka dziecko i zorientuje się w sytuacji rodziny. Ponadto położna sprawdza kondycję zdrowotną dziecka i przekazuje rodzicom dziecka podstawowe zasady opieki nad noworodkiem.


Badanie po ukończeniu 6 tygodnia w poradni D

Lekarz waży dziecko - przyrost wagi wskazuje na prawidłowe odżywianie dziecka. Od dnia urodzenia do ukończenia 6 tygodnia życia dziecko powinno przybrać na wadze około 1 kg. Mniejszy przyrost może wskazywać na niedożywienie lub chorobę. Lekarz ocenia przyrost długości, pomiar obwodu głowy, ciemiączek, bada jej kształtu i twardość kości przeprowadza badanie osłuchowe serca i płuc. Ponadto lekarz bada odruch Moro – (sprawdzenie wrażliwości dziecka na wszelkie bodźce takie jak gwałtowna zmiana położenia ciała, wstrząsy oraz silne dźwięki. Dziecko reaguje w takich sytuacjach wzdrygnięciem się oraz energicznym wyprostowaniem rąk, nóg i palców), sprawdza słuch oraz wzrok.
Dodatkowo pediatra sprawdza płuca i serce, bada brzuszek dziecka, ogląda gardło oraz bada ruchomość nóżek dziecka w stawach biodrowych.
Badanie połączone jest ze szczepionką – wykaz wszystkich niezbędnych szczepień znajdą Państwo w rozdziale „Szczepienia”.

Ortopeda
Dysplazja stawów biodrowych
Podczas pierwszej wizyty pediatra zazwyczaj daje skierowanie do ortopedy. Podczas takiej wizyty lekarz sprawdza ruchomość nóżek w stawach biodrowych oraz wykonuje usg nóżek. Jeśli podczas badania stwierdzi jakiekolwiek nieprawidłowości w stawach biodrowych, obowiązkowo skieruje dziecko na wykonanie dodatkowego badania ultrasonograficznego obu stawów biodrowych po kolejnych sześciu tygodniach, nawet, jeżeli zmiany wyczuł tylko w jednym.

Przyczyną nieprawidłowości może być wrodzona dysplazja stawów biodrowych. Problem ten spotykany jest szczególnie często u dzieci urodzonych przed terminem porodu, czyli tak zwanych wcześniaków. Częściej też występuje u dziewczynek. Problem polega na spłaszczeniu brzegów "miseczek" umieszczonych w kościach miednicy. W miseczkach tych przy pomocy więzadeł osadzone są "kulki" zakańczające kości udowe człowieka.
Spłaszczenie brzegów " miseczki" sprawia, że kość udowa przy jakimkolwiek ruchu wypada z niej powodując zwichnięcia stawu biodrowego. Mówimy wtedy właśnie o dysplazji, czyli niecałkowitym wykształceniu stawów biodrowych.
Przy wczesnym rozpoznaniu (zanim dziecko zacznie siadać) i niezbyt zaawansowanej dysplazji (spłaszczeniu) stosuje się leczenie tzw. zachowawcze. Oznacza to w praktyce wkładanie dwóch złożonych pieluch tetrowych pomiędzy nóżki dziecka. O tym na jak długo zadecyduje pediatra.

Jeżeli na podstawie kolejnego badania USG lekarz stwierdzi większy stopień niedorozwoju stawów, konieczne będzie unieruchomienie nóżek dziecka w prawidłowej pozycji maksymalnego odwiedzenia w stawach biodrowych. Odbywa się to przy pomocy specjalnej, obciągniętej miękką okleiną, odpowiednio wygiętej do kształtu kończyn dziecka - metalowej taśmy, nazywanej inaczej "szyną". Noworodek tak unieruchomiony przyjmuje pozycję żabki.

Czas leczenie przy pomocy takiego unieruchomienia jest różny, ale zazwyczaj długi. Kontrola odbywa się poprzez wykonywanie kolejnych badań USG.
Jeżeli nie następuje poprawa, co zdarza się bardzo rzadko pozostaje tylko leczenie operacyjne.


Badanie między 3 i 4 miesiącem życia

Kolejne badanie lekarskie powinno się odbyć w odstępie 6 tygodni od ostatniego badania, czyli po skończeniu przez dziecko 12 tygodnia życia. Badanie kontrolne połączone jest z kolejnymi szczepieniami przeciw DiTerPe (błonicy, krztuścowi i tężcowi) oraz Polio (chorobie Heinego - Medina). Badanie składa się z tych samych elementów, co poprzednie badanie wykonywane po 6 tygodniu życia.


Badanie na przełomie 5 i 6 miesiąca

Badanie kontrolne przeprowadza się po kolejnych 6 tygodniach od ostatniej wizyty. Dziecko ma już około 18 tygodni. Badanie połączone jest z trzecim szczepieniem DiTePer (przeciw błonicy, krztuścowi i tężcowi) oraz drugim przeciw Polio (choroba Heinego Medina). Badanie składa się z tych samych elementów, co poprzednie badanie wykonywane po 12 tygodniu życia.